Schroth yöntemi nedir, skolyozda ne kadar işe yarar?

Schroth, skolyoza özgü olarak geliştirilmiş bir egzersiz yaklaşımı. Genel amaçlı bir egzersiz programı değil; kişinin kendi eğrilik desenine göre kurulan bir program.

Skolyozda kullanılan bu tür yaklaşımlar literatürde "skolyoza özgü fizyoterapötik egzersizler" başlığı altında toplanıyor; Schroth bunların en bilinenlerinden.

Neye dayanıyor?

Skolyoz yalnız yana eğrilik değil; omurga aynı zamanda dönüyor. Bu yüzden bir tarafta kaburgalar arkaya doğru çıkıntı yaparken diğer tarafta göğüs kafesi öne çıkıyor. Gövde üç boyutlu olarak asimetrik hâle geliyor.

Schroth de buna üç boyutlu yanıt vermeye çalışıyor:

1. Üç boyutlu düzeltme. Kişi, aynalar ve fizyoterapistin geri bildirimiyle gövdesini düzeltilmiş pozisyona getirmeyi öğreniyor. Yalnız yana değil, dönüşü de hesaba katarak.

2. Rotasyonel solunum. Yöntemin en ayırt edici kısmı. Çökük kalan bölgeye bilinçli olarak nefes gönderilerek göğüs kafesinin o bölümünün açılması hedefleniyor.

3. Kas dengesi. Asimetrik yüklenme nedeniyle bir tarafta kısalmış, diğer tarafta zayıflamış kasların çalıştırılması.

4. Düzeltilmiş pozisyonu koruma. Egzersiz masasında yapılan düzeltmenin, ayakta ve otururken günlük hayata taşınması. Programın en zor ve en belirleyici kısmı.

Ne kadar işe yarıyor?

Beklentiyi gerçekçi kurmak gerekiyor ve bu konuda net olmak önemli.

Vaat edilmeyen: eğriliğin tamamen düzelmesi. Size bunu söyleyen bir yaklaşıma temkinli bakın.

Bildirilen faydalar:

• Eğriliğin ilerlemesinin yavaşlatılmasına katkı
• Gövde asimetrisinde ve duruşta iyileşme
• Solunum kapasitesinde iyileşme
• Sırt ağrısında azalma
• Kişinin kendi bedenine dair farkındalığının artması

Bu faydaların kanıt düzeyi konusunda tartışma sürüyor; çalışmaların bir kısmının yöntem kalitesi sınırlı. Yine de skolyoza özgü egzersizler bugün birçok kılavuzda tedavinin bir bileşeni olarak yer alıyor.

Korse ile ilişkisi

En sık karışan nokta. İkisi birbirinin alternatifi değil.

Korse, büyüme sürerken eğriliğin ilerlemesini engellemeye yönelik bir dış destek ve kararı hekim veriyor. Schroth ise kişinin kendi kas kontrolüyle çalıştığı bir program.

Korse kullanan bir çocukta egzersiz genelde korseyle birlikte yürüyor. Korse gövdeyi dışarıdan tutarken egzersiz içeriden desteklemeyi öğretiyor. Ayrıca korse kullanımı sırasında kas zayıflaması olabildiği için egzersiz bu açıdan da önem taşıyor.

"Egzersiz yapıyorum, korseye gerek yok" ya da tersi bir yaklaşım, ikisini birbirinin yerine koymak oluyor ve doğru değil.

Kimler için uygun?

• Büyüme çağındaki idiyopatik skolyoz vakaları
• Erişkin skolyozunda ağrı ve işlev sorunları
• Korse kullanan hastalar (program eşlik ediyor)
• Skolyoz cerrahisi öncesi ve sonrası, belirli protokollerle

Program mutlaka kişiye özel kurulmalı: eğriliğin bulunduğu bölge, derecesi, deseni ve kişinin büyüme durumu programı belirliyor. Bir başkasının programını uygulamak yanlış tarafı çalıştırmak anlamına gelebiliyor.

Nasıl uygulanıyor?

Başlangıç dönemi genelde yoğun: haftada birkaç seans, öğrenme aşaması. Hareketlerin karmaşık olması ve doğru pozisyonun hissedilmesinin zaman alması nedeniyle bu dönem uzun sürebiliyor.

Sonrasında seans sıklığı azalıyor ve program büyük ölçüde ev programına dönüşüyor. Belirli aralıklarla kontrol ve programın güncellenmesi gerekiyor, çünkü çocuk büyüdükçe ve eğrilik değiştikçe program da değişiyor.

Ev programının düzenliliği burada belirleyici. Haftada iki seans klinik çalışması, günlük ev programı olmadan sınırlı kalıyor.

Takip nasıl yapılmalı?

Skolyozda tek bir ölçüm bir şey söylemiyor; asıl bilgi zaman içindeki değişimde. Takipte izlenenler:

• Cobb açısı (röntgen)
• Gövde rotasyon açısı (skolyometre, radyasyonsuz)
• Boy ve büyüme hızı
• Duruş fotoğrafları
• Solunum ölçümleri
• Ağrı ve yaşam kalitesi ölçekleri

Bu ölçümlerin karşılaştırılabilir biçimde ve bir arada tutulması gerekiyor. Dağınık kayıtta yavaş bir ilerleme fark edilmiyor; fark edildiğinde de müdahale penceresi daralmış oluyor.

Sol Víta kullanan kliniklerde bu ölçümler hasta dosyasında zaman çizgisi olarak duruyor ve artış eğilimi olduğunda ekranda uyarı çıkıyor. Hangi sistemi kullanırsanız kullanın, "geçen ölçümde ne çıkmıştı" sorusunun kolay bir cevabı olmalı.

Uygulayıcı seçerken

• Schroth ya da benzeri bir skolyoza özgü yöntemde eğitim almış bir fizyoterapist
• Programın kişiye özel kurulup kurulmadığı
• Ölçüm ve takip yapılıp yapılmadığı
• Hekimle iletişim kurulup kurulmadığı (özellikle korse kullanılıyorsa)

Size ilk seansta ölçüm yapmadan program veren bir yaklaşım, kişiye özel olamaz.

Ne zaman hekime?

• Eğrilikte hızlı ilerleme izlenimi
• Ağrı (idiyopatik skolyozda tipik değil, başka sebep araştırılmalı)
• Bacaklarda uyuşma, güç kaybı
• Nefes darlığı
• Duruşta hızlı değişim

Özet

• Schroth, skolyoza özgü ve kişinin kendi eğrilik desenine göre kurulan bir egzersiz yaklaşımı.
• Ayırt edici yanı üç boyutlu düzeltme ve rotasyonel solunum.
• Eğriliği tamamen düzeltme iddiası yok; hedef ilerlemeyi yavaşlatmak ve işlevi iyileştirmek.
• Korsenin alternatifi değil, birlikte yürüyor.
• Belirleyici olan ev programının düzenliliği ve ölçümlerin karşılaştırılabilir tutulması.

---

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Şikâyetinizin sebebi ancak sizi değerlendiren bir hekim veya fizyoterapist tarafından belirlenebilir; buradaki egzersizleri kendi başınıza uygulamadan önce danışın.