Ev egzersizlerini yapmazsam ne olur?

Dürüst cevap: tedavi uzuyor ve sonucun kalıcılığı düşüyor.

Sebebi aritmetik. Haftada iki seans, seans başına 40 dakika, toplam bir saat yirmi dakika. Bir haftada 168 saat var. Kliniğe ayrılan süre haftanın yüzde birinden az. Kas gücünün artması, hareket açıklığının açılması ve hareket kalıbının değişmesi tekrar gerektiriyor ve o tekrar geri kalan zamanda yapılıyor.

Ne kaybediliyor?

Kazanılan hareket geri kapanıyor. Seansta açılan bir eklem, gün içinde aynı kısıtlı pozisyonda kalırsa ertesi güne kadar eski hâline yaklaşıyor. İlerleme bu yüzden basamak basamak değil, bir ileri bir geri oluyor.

Kas gücü artmıyor. Kuvvet kazanımı belirli bir sıklıkta ve belirli bir yükte tekrar istiyor. Haftada iki kez yapılan egzersiz çoğu durumda bu eşiğin altında kalıyor.

Tekrar riski yükseliyor. Ağrı geçtiğinde işlev genelde tam düzelmiş olmuyor. Ev programının ikinci yarısı zaten bunun içindir: şikâyeti doğuran koşulu ortadan kaldırmak.

Neden yapılmıyor?

Suçlamadan bakalım, çünkü sebepler genelde makul:

Program çok uzun. On beş hareketlik bir liste kimsenin günlük rutinine girmiyor. Üç ile beş hareket, yapılabilir bir programdır.

Nasıl yapılacağı unutuluyor. Klinikte anlaşılan hareket, iki gün sonra evde belirsizleşiyor. Yazılı ya da görsel bir hatırlatıcı olmadan doğru yapılamıyor.

Ne zaman yapılacağı belli değil. "Günde iki kez" bir plan değil. "Sabah kahvaltıdan sonra ve akşam dişimi fırçalamadan önce" bir plan.

Sonuç görünmüyor. İki hafta boyunca hiçbir şeyin değişmediğini düşünen kişi bırakıyor. Oysa çoğu zaman değişim var, ölçülmediği için görünmüyor.

Ne işe yarıyor?

• Programı kısaltın. Fizyoterapistinizden "bunlardan en önemli üçü hangisi" diye isteyin.
• Var olan bir alışkanlığa bağlayın. Yeni bir zaman dilimi açmak yerine mevcut bir rutinin arkasına ekleyin.
• Yazılı ve görsel tutun. Hareketin adı yetmiyor; nasıl yapıldığı da elinizin altında olmalı.
• Kayıt tutun. Yaptığınız günleri işaretlemek, iki hafta sonra "yapıyor muyum" sorusunu tahminden çıkarıyor.
• Ölçün. Başlangıçtaki hareket açıklığı ve ağrı düzeyi yazılıysa, ilerleme görünür oluyor ve görünen ilerleme devam ettiriyor.

Kliniğinizin hasta portalı varsa ev programınız ve yapılan günler orada duruyor olabilir; Sol Víta kullanan kliniklerde hastalar egzersizlerini portaldan görüp yaptıklarını işaretleyebiliyor ve fizyoterapist bunu takip edebiliyor. Böyle bir sisteminiz yoksa telefonunuza kurulacak basit bir hatırlatıcı da işi görüyor.

Yapamadıysanız ne söylemeli?

Doğrusunu söyleyin. Ev programını yapmadığı hâlde yaptığını söyleyen bir hastada tedavi yanlış yönde ilerliyor: fizyoterapist "bu program işe yaramadı" diye programı değiştiriyor, oysa program hiç denenmemiş oluyor.

Özet

• Kliniğe ayrılan süre haftanın yüzde birinden az; değişim evde oluşuyor.
• Yapılmadığında tedavi uzuyor ve tekrar riski artıyor.
• Yapılmamasının sebebi genelde tembellik değil: program uzun, belirsiz ya da zamanı tanımsız.
• Üç ile beş hareket, mevcut bir alışkanlığa bağlanmış ve yazılı olan bir program yapılıyor.

---

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Şikâyetinizin sebebi ancak sizi değerlendiren bir hekim veya fizyoterapist tarafından belirlenebilir; buradaki egzersizleri kendi başınıza uygulamadan önce danışın.