Fizyoterapiyi yarıda bırakırsam ne olur?

Fizyoterapide en sık görülen bırakma noktası şu: ağrı geçince. Ve bu, en riskli bırakma noktası.

Ağrı işlevden önce geçiyor

Bu, yazının anahtar cümlesi.

Bir yaralanma ya da uzun süreli bir şikâyetten sonra vücudunuzda üç şey bozuluyor:

1. Ağrı
2. Hareket açıklığı
3. Kas gücü ve dayanıklılık

Bunlar aynı hızda düzelmiyor. Ağrı genelde en önce düzeliyor. Hareket açıklığı sonra geliyor. Kuvvet ve dayanıklılık ise en yavaş toparlanan.

Yani ağrınız geçtiğinde vücudunuz iyileşmiş hissettiriyor ama henüz iyileşmemiş oluyor. O noktada bırakılan tedavide, ilk zorlanmada şikâyetin geri dönmesi sık görülüyor.

Ne kaybediliyor?

Tekrar riski yükseliyor. Zayıf kalan kas, aynı zorlanmayı yine kaldıramıyor.

İkinci sefer daha uzun sürüyor. Tekrarlayan bir şikâyette vücut telafi kalıpları geliştirmiş oluyor ve bunların da çözülmesi gerekiyor.

Kazanılan hareket geri kapanıyor. Açılan bir eklem kullanılmazsa eski hâline yaklaşıyor.

Sebep ortadan kalkmıyor. Programın ikinci yarısı zaten bunun içindir: şikâyeti doğuran koşulu (zayıf kas, kötü hareket kalıbı, aşırı yüklenme) değiştirmek. O kısım yapılmadığında sebep yerinde duruyor.

Bırakmanın sebepleri ve karşılığı

Bırakma kararının arkasında genelde makul sebepler var. Her birinin bir alternatifi de var.

"Ağrım geçti." Bunu bir bitiş değil, bir eşik olarak söyleyin. Kalan seansların içeriği zaten değişecek: ağrıyı azaltmaktan güçlenmeye ve tekrarı önlemeye geçiliyor. Fizyoterapistinize "ağrım geçti, kalan seanslarda ne yapacağız" diye sorun.

"Pahalı geliyor." Söyleyin. Klinikler bu konuşmaya açık ve seçenekler var: seans sıklığını azaltıp ev programını ağırlaştırmak, paket geçişi, ya da programın en kritik kısmına odaklanıp kısaltmak. Sessizce bırakmak yerine konuşmak, genelde bir çözüm çıkarıyor.

"Vakit bulamıyorum." Saat değişikliği çoğu zaman çözüyor. Ayrıca haftada iki seans yerine haftada bir seans artı ağırlaştırılmış ev programı da bir seçenek. İdeal değil ama hiç gelmemekten iyi.

"İşe yaramıyor." Bu, mutlaka konuşulması gereken bir cümle. Dört ile altı seans sonra ölçümlerinizde bir değişim yoksa planın kendisi değişmeli. Aynı programı sonuç vermeden sürdürmek doğru değil. Ama önce şunu kontrol edin: ölçüm yapıldı mı? Yapılmadıysa "işe yaramıyor" bir his; yapıldıysa bir veri.

"Ev programını yapmıyorum, utanıyorum." Çok yaygın. Söyleyin. Yapmadığını söylemeyen bir hastada fizyoterapist yanlış sonuca varıyor ve programı boşuna değiştiriyor.

Bırakmadan önce yapılacak konuşma

Sessizce gelmemek yerine şu üç soruyu sorun:

1. Şu an neredeyim? Başlangıç ölçümlerim neydi, şimdi ne?
2. Bırakırsam ne riski alıyorum? Somut olarak ne olabilir?
3. En az ne yapmam gerekiyor? Tedaviyi bitiremeyeceksem, sürdürmem gereken iki hareket hangisi?

Üçüncü soru en değerlisi. İdeal olan tedaviyi tamamlamak; ama tamamlayamayacaksanız, iki hareketlik bir koruma programıyla ayrılmak hiçbir şey yapmamaktan çok daha iyi.

Ne zaman bırakmak makul?

Her bırakma yanlış değil. Şu durumlarda gözden geçirmek doğru:

• Ölçümlerle gösterilebilen bir ilerleme yoksa ve plan da değişmiyorsa
• Size hiç ev programı verilmiyorsa
• Seanslar yalnız cihaz uygulamasıyla geçiyorsa
• Sorularınıza cevap alamıyorsanız
• Baştan konuşulan hedefe ulaşıldıysa

Son madde bir bırakma değil, bir bitiş. Bitişin de konuşulması gerekiyor: hangi hareketler sürdürülecek, hangi belirtide geri gelinecek.

Doğru bitiş nasıl olur?

İyi bir tedavi şöyle bitiyor:

• Son bir değerlendirme yapılıyor, başlangıçla karşılaştırılıyor
• Ne kazanıldığı somut olarak söyleniyor
• Sürdürülecek koruma programı veriliyor, iki ile üç hareket
• Hangi belirtide geri dönülmesi gerektiği yazılıyor
• Gerekiyorsa bir kontrol randevusu veriliyor

Bu adımlar yapılmadan biten bir tedavi, teknik olarak tamamlanmış olsa bile eksik kalıyor.

Özet

• Ağrı, işlevden önce geçiyor; o noktada bırakmak tekrar riskini yükseltiyor.
• Programın ikinci yarısı, şikâyeti doğuran sebebi ortadan kaldırmak için.
• Bırakma sebeplerinin çoğunun bir alternatifi var; sessizce bırakmak yerine konuşun.
• "İşe yaramıyor" diyorsanız önce ölçüm yapılıp yapılmadığına bakın.
• Tamamlayamayacaksanız bile iki hareketlik bir koruma programıyla ayrılın.

---

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Şikâyetinizin sebebi ancak sizi değerlendiren bir hekim veya fizyoterapist tarafından belirlenebilir; buradaki egzersizleri kendi başınıza uygulamadan önce danışın.