Skolyoz belirtileri ve dereceleri: Cobb açısı ne anlatır?

Skolyoz, omurganın yana doğru eğrilmesi ve kendi ekseni etrafında dönmesi. Tanıda ve takipte kullanılan en önemli değer Cobb açısı: röntgende eğriliğin en çok yatan iki omurunun arasındaki açı.

Omurgada 10 derecenin altındaki eğrilikler genellikle skolyoz sayılmıyor; 10 derece ve üzeri skolyoz olarak tanımlanıyor.

Skolyozun belirtileri

Skolyoz çoğu zaman ağrı yapmıyor ve bu yüzden geç fark ediliyor. Dışarıdan görülebilen işaretler:

• Omuz yüksekliği farkı: Bir omuz diğerinden yukarıda.
• Kürek kemiği çıkıntısı: Bir kürek kemiği daha belirgin ya da daha dışarıda.
• Bel boşluğu asimetrisi: Kol ile bel arasındaki boşluk iki tarafta farklı.
• Öne eğilince sırtta kamburluk: Kişi öne eğildiğinde sırtın bir tarafı diğerinden yüksek kalıyor. Bu, omurganın dönmesinin kaburgalara yansıması.
• Kıyafetin bir tarafa kayması, etek ya da pantolon boyunun iki yanda farklı durması.

Öne eğilme testinde kaburga kamburluğunun derecesi bir alet olan skolyometreyle ölçülüyor; buna ATR (gövde dönme açısı) deniyor. ATR, röntgen çekmeden önce bir eleme ölçümü olarak kullanılıyor ve belirli bir değerin üzerinde çıkması, röntgen için sevk edilme sebebi olabiliyor.

Dereceler ve genel yaklaşım

Tedavi kararı yalnız açıya göre değil, kişinin büyümesinin ne kadar kaldığına göre de veriliyor. Büyüme devam eden bir çocukta eğrinin ilerleme riski daha yüksek. Genel çerçeve şöyle:

Bu eşikler kesin çizgiler değil; hekim karar verirken eğrinin tipini, yerini, kişinin yaşını ve büyüme evresini birlikte değerlendiriyor. Büyümesi tamamlanmış bir yetişkinde aynı açı farklı anlam taşıyabiliyor.

Tek bir ölçüm değil, seyir önemli

Skolyozda asıl soru "kaç derece?" değil, "değişiyor mu?". 22 derecelik bir eğri altı ay sonra 22 derece kalıyorsa izlem yeterli olabilir; 22 dereceden 29 dereceye çıkıyorsa yaklaşım değişiyor.

Bu yüzden ölçümlerin düzenli ve aynı yöntemle kaydedilmesi, tek tek değerlerden daha değerli. Ölçümün neden bu kadar önemli olduğunu Fizyoterapide ölçüm neden yapılır? yazısında anlattık.

Klinik tarafında bu seyri izlemek için Cobb ve ATR değerlerini her ölçümde kaydedip grafikte görmek, ilerleyen bir eğriyi gözden kaçırmamanın en kolay yolu. Sol Víta gibi klinik yazılımlarında bu değerler hasta kartında zaman içindeki seyriyle birlikte görünüyor.

Fizyoterapinin yeri

Skolyozda fizyoterapi, özellikle skolyoza özgü egzersiz yöntemleriyle uygulanıyor. Bunların en bilineni Schroth yöntemi: Schroth yöntemi nedir, skolyozda ne kadar işe yarar?

Egzersiz eğriyi tek başına düzeltmeyi vaat etmiyor; amaç ilerlemeyi yavaşlatmak, duruşu ve solunumu iyileştirmek, korse kullanılıyorsa korse tedavisini desteklemek.

---

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Şikâyetinizin sebebi ancak sizi değerlendiren bir hekim veya fizyoterapist tarafından belirlenebilir; buradaki egzersizleri kendi başınıza uygulamadan önce danışın.